Şan “Gelir artırıcı tedbirler yanında harcama disiplini sağlanarak sürdürülebilir kamu finansman dengesinin sağlanmasında ödün vermeden çalışmalar sürdürülecek

Meclis Genel Kurulu’nda, Ekonomi Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi’nde 35 milyar 850 milyon TL olarak onaylanan 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı görüşülüyor.

Genel Kurul’da ilk olarak Ekonomi Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi’nin tasarıya ilişkin raporu Komite Başkanı Resmiye Eroğlu Canaltay tarafından okundu.

Tasarıya ilişkin raporun okunması ardından, tasarının bütünü üzerindeki görüşmelere Maliye Bakanı Alişan Şan’ın sunuş konuşması ile başlandı.

-Şan

Maliye Bakanı Alişan Şan yaptığı sunuş konuşmasında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 2023 Mali Yılı bütçesinin ülkeye hayırlı olmasını temennisinde bulunarak, bütçe hazırlıklarına katkı koyan herkese teşekkür etti.

Ekonomide istikrar ve sürdürülebilirliğin temini, nitelikli büyümenin ve istihdamın desteklenmesi, toplumsal refahın artışı ve adil paylaşımının 2023 Mali Yılı Bütçesi’nde öncelikli amaçlar olarak ortaya konulduğuna işaret eden Bakan Şan, ülkenin ekonomik ve sosyal kalkınmasına yönelik amaç ve hedefleri gerçekleştirmek üzere, mali kaynakların stratejik önceliklere göre etkin, etkili ve verimli bir şekilde elde edilerek kullanılmasının büyük önem arz ettiğini söyledi.

-“Büyük bir belirsizlik ve artan riskin olduğu bir dönemden geçiliyor”

Şan, bu çerçevede, Maliye Bakanlığı’nca 41/2019 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Yasası çerçevesinde 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı hazırlandığını belirterek, büyük bir belirsizlik ve artan riskin olduğu bir dönemden geçildiğini kaydetti.

2020 yılının ilk çeyreğinden bu yana tüm dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 salgınının 2021 yılı sonuna doğru etkisi azalmakla birlikte, 2022 yılı itibarıyla küresel düzeyde yeni riskler ve belirsizlikler ortaya çıktığına dikkat çeken Bakan Şan, salgınla birlikte artmakta olan başta enerji ve gıda olmak üzere küresel emtia fiyatları, tedarik zincirlerindeki aksaklıklar ve artan navlun maliyetlerinin Rusya-Ukrayna savaşı ile hız kazandığını, yüksek enflasyonun küresel düzeyde en önemli sorunlardan biri haline geldiğini anlattı.

Tüm dünyada yaşanan bu gelişmelerin 2022 yılının ilk altı ayında ülke mali yılı bütçe uygulamalarını da etkilediğini anımsatan Bakan Şan, şöyle devam etti:

“Oluşan ihtiyaç doğrultusunda 13 Haziran 2022 tarihinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti tarafından 2022 Mali Yılı ek bütçesi kabul edilmiştir. Ek bütçe ile giderler Altı Milyar Kırk Milyon Türk Lirası bütçe gelirleri ise İki Milyar İki Yüz Milyon Türk Lirası arttığından bütçe açığı Üç Milyar Sekiz Yüz Kırk Milyon Türk Lirası artırılarak Beş Milyar Üç Yüz Yetmiş Milyon Türk Lirası olmuştur.”

Bakan Şan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kurulduğundan bu yana çok sayıda zorlukla karşılaşıldığını, ancak ekonominin dikkatli yönetimi, Türkiye Cumhuriyeti’nin desteği ve Kıbrıs Türk halkının çalışması, özveri ve dayanışması sayesinde hükümetin bu zorlukların üstesinden geldiğini ve gelmeye devam edeceğini vurguladı.

-“Yeni bütçe sağlık, eğitim altyapısının geliştirilmesi ve yatırımı destekleyecek şekilde oluşturuldu”

Bütçenin karşı karşıya olunan acil tehditlerin üstesinden gelmesinin yeterli olmayıp, aynı zamanda toplum için elzem olan öncelikler konusunda ilerleme kaydetme çabalarını da desteklemesi gerektiğine dikkat çeken Bakan Şan, bunların hükümetin temel görevleri olup, ayrıca yeni bütçenin sağlık, eğitim altyapısının geliştirilmesi ve yatırımı destekleyecek şekilde oluşturulduğuna işaret etti.

Bakan Alişan Şan konuşmasını şöyle sürdürdü;

“2020 Yılının Mart ayından itibaren tüm dünyayı olumsuz etkisi altına alan Koronavürüs salgının etkileri azalarak sürerken, Rusya-Ukrayna savaşı nedeni ile tedarik zincirindeki yaşanan olumsuzluklar, akaryakıt fiyatlarındaki artışlar ve Türk Lirası’nın döviz karşısında değer kaybının yaşanması dolayısı ile TÜFE artışının yukarı doğru olmasına sebebiyet vermiştir. 2021 yılının üçüncü çeyreğinden günümüze kadar meydana gelen olumlu gelişmeler nedeniyle gelirlerimizde meydana gelen artış giderlerimizde meydana gelen artışı karşılamayarak Bütçe Açığımızın oluşmasına neden olmuştur.

Gerek bütçe açıklarının kapatılması, gerekse ekonomik sıkıntıların aşılmasında Türkiye Cumhuriyeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında imzalanan protokollerle hükümetimiz bu zorlukların üstesinden gelmiş ve gelmeye devam edecektir. Her zaman yanımızda olan, her başımız sıkıştığında tüm imkanlarını önümüze seren Türkiye Cumhuriyeti ile Nisan ayı içerisinde imzalanan Dört Milyar İki yüz Elli Milyon Türk Liralık “İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması”na ilaveten, yaşanan olumsuzluklardan dolayı Kasım ayı içerisinde Ek Protokol ile Kamu Maliyesi için İki Milyar Elli İki Milyon Türk Lirası, TC Kaynaklı Projeler için ise Dört Yüz Kırk Sekiz Milyon Türk Lirası, Toplam İki Milyar Beş Yüz Milyon Türk Lirası aktarılmasına karar verilmiştir.”

-“Kamu maliyesinin ana hedefi mali disiplinin sağlanması”

Kamu maliyesinin ana hedefinin mali disiplinin sağlanması olduğuna işaret eden Bakan Ali Şan Şan, “Sürdürülebilir kamu finansman dengesinin kurulmasının, gelir artırıcı tedbirler yanında harcama disiplini sağlanarak kamu kaynaklarının verimli kullanılabilmesi ile mümkün olabilecektir. Gelir artırıcı tedbirler yanında harcama disiplini sağlanarak sürdürülebilir kamu finansman dengesinin sağlanmasında ödün vermeden çalışmalar sürdürülecektir” dedi.

Bütçenin henüz gerçekleştirilmemiş olan, tahmini rakamları gösteren gelecek zaman periyodu için yapılan belirli bir döneme ait yapılacak giderleri ve elde edilecek gelirleri gösteren mali plan, mali yıl olarak adlandırılan dönem olduğuna işaret eden Şan, bu dönemin mali, ekonomik, siyasi ve hukuki sonuçlar yarattığını kaydetti.

Bu nedenle bütçenin iyi planlanması ve dikkatli kullanılmasının önem arz ettiğini vurgulayan Bakan Şan, şöyle konuştu:

“Elbette ki ihtiyaç ve talepler her zaman olduğu gibi yüksektir. Özellikle taleplerdeki yükseklik ülkemizin kaynak ve olanaklarının göz önüne alınmaması yanında daha başarılı olma, daha iyi hizmet yaratma insanlarımıza daha iyi olanak sağlama yönündedir. Ancak bizlerin de görevi ülke kaynaklarının olanaklar nispetinde öncelikli ihtiyaçlar çerçevesinde etkin olarak dağılımını sağlamaktır.

Bu hedefle, geçmiş veri ve bilgileri de kullanılarak gelecek tahmin ve programlarına uygun olarak ihtiyaçların karşılanması yönünde etkin dağılımının en iyi şekilde yapıldığı inancı ile hazırlanan 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı onayınıza sunulmuştur.”

yeni teknoloji ve süreçlerle daha verimli bir şekilde hizmet verebilmek için otomasyon alanında sürdürdüğü projelere değinen Bakan Şan, yüksek bütçe açığı pahasına, ülkenin büyümesi için ihtiyaç duyulan ve kamusal alandaki cari harcamaları azaltacak yöndeki mahalli kaynaklı yatırım projelerine artış yapılarak hayat bulmasına önem verildiğini söyledi.

Maliye Bakanı Alişan Şan, diğer ülkelerde olduğu gibi, ülkede de 2023 bütçesi hazırlanırken ve hedefler konulurken; öngörülen enflasyon rakamı olarak adlandırılan Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) artışları ve döviz fiyatlarındaki gelişmelerin baz alındığını ve önemli dayanaklar olarak kabul edildiğini kaydetti.

Bakan Şan, 2023 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı’nın sürdürülebilir kamu finansman dengesinin kurulması, kamunun etkinliğinin ve özel sektörün rekabet gücünün artırılması, üretime dayalı büyümenin artırılması ve istihdamın önünün açılması, mali disiplinin sağlanarak devam ettirilmesi, yapısal tedbirlerin uygulamaya konulması, ekonominin istikrarlı bir hale getirilmesi, mevcut kaynakların üretken alanlara yönlendirilmesi, gelir artırıcı tedbirler yanında harcama disiplininin sağlanarak kamu kaynaklarının ekonomik ve verimli kullanılması hedefi ile hazırlandığını anlattı.

2021 yılı bütçesine ilişkin büyüklükler ile 2022 Mali Yılı Bütçesinin gerçekleşme tahminini hakkında bilgiler veren Bakan Şan, 2021 yılında; bütçe giderlerinin 10 milyar 386, 2 milyon TL, bütçe gelirlerinin 9 milyar 431,4 milyon TL, bütçe açığının ise 954,8 milyon TL olarak gerçekleştiğinin görüldüğünü kaydetti.

Bütçe açıklarının öngörülenin çok altında gerçekleşmiş olmasına rağmen, 2020 yılından itibaren salgının süregelen etkileri ve Rusya-Ukrayna savaşından kaynaklanan tedarik zincirindeki kırılmalar artarak devam ettiğine dikkat çeken Şan, bunun da kamu maliyesi açısından özellikle nakitsel anlamda sıkıntıya yol açtığını söyledi.

-Son 10 yılın değerlendirmesi..

Bakan Alişan Şan, son on yıla bakılacak olursa 2010-2015 döneminde, 2012 yılında Ercan Havalimanı’nın özelleştirilmesinden elde edilen İki Yüz Otuz Altı Milyon Yedi Yüz Bin Türk Lirası gelir sonrası, Yetmiş Beş Milyon Altı Yüz Bin Türk Lirası Bütçe açığı, 2016-2018 döneminde Yüz Seksen Bir Milyon Türk Lirası bütçe fazlası ve 2019-2021 yılları için ise Bir Milyar Yedi Yüz Seksen Üç Milyon İki Yüz Bin Türk Lirası bütçe açığı söz konusu olduğunu aktardı.

-Yerel bütçe oranları…

2023 yılı bütçesinde öngörülen giderlerin yapılabilmesi için, taviz verilmeksizin bütçe açığını azaltacak yönde çalışma yapılması hususunda herkese önemli görevler düştüğünü vurgulayan Bakan Şan, yerel bütçe oranlarına dikkat çekti.

Şan konuşmasını şöyle sürdürdü:

“2022 Mali Yılı Bütçesinde Sekiz Milyar Dört Yüz Kırk Milyon Türk Lirası olarak öngörülen ve ek bütçe ile On Milyar Altı Yüz Kırk Milyon Türk Lirası olan yerel gelirler yüzde 47,44 artışla On Beş Milyar Altı Yüz Seksen Yedi Milyon Sekiz Yüz Bin Türk Lirası, On Bir Milyar Yüz Yirmi Milyon Türk Lirası olarak öngörülen ve ek bütçe ile Altı Milyar Kırk Milyon Türk Lirası artırılarak On Yedi Milyar Yüz Atmış Milyon Türk Lirası olan yerel giderler yüzde 3.72 artışla On Yedi Milyar Yedi Yüz Doksan Sekiz Milyon İki Yüz Bin Türk Lirası ve İki Milyar Altı Yüz Seksen Milyon Türk Lirası olarak öngörülen ve ek bütçe ile Üç Milyar sekiz Yüz Kırk Milyon Türk Lirası artırılarak Altı Milyar Beş Yüz Yirmi Milyon Türk Lirası olan yerel bütçe açığının ise yıl sonu itibarıyla yüzde 67,63 oranında bir azalışla İki Milyar Yüz On Milyon Dört Yüz Bin Türk Lirası olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.”

-“Plan ve programlara bağlı kalarak mali disiplinden taviz vermeyecek çözümler üretmemiz gerekiyor”