İlaç ve Eczacılık Dairesi’ndeki tarihi geçmiş ilaçlarla ilgili meclis raporu açıklandı

Cumhuriyet Meclis’i araştırma komitesi, İlaç ve Eczacılık Dairesi’nin belirli ilaçları bilinçli olarak almadığı ve devlete ilaç satan firmaların bu alımlardan bir rant sağlamasına olanak verecek suiistimal olmadığına kanaat getirdi.

Komite ayrıca son kullanma tarihi geçmiş ilaçların gerçek değerinin öne sürüldüğü gibi 200 milyon Türk Lirası tutarında olup olmadığının tespit edilebilir olamayacağı, dolayısıyla İlaç ve Eczacılık Dairesi’nde son kullanma tarihi geçmiş ilaçların neden olduğu israfın sebep olduğu mali külfetin net değerine ulaşılamadığı sonucuna vardı

Cumhuriyet Meclisi, “İlaç ve Eczacılık Dairesi’nin Deposunda Tarihi Geçmiş Tonlarca İlacın İmha Edilecek Olmasının Ana Nedenlerinin Ne Olduğu ve Bu Konuda İhmalin Olup Olmadığı ile ilgili Meclis Araştırma Komitesi Raporu”nu açıkladı.

Raporda, İlaç ve Eczacılık Dairesi Deposuna girişlerde ve depodan çıkışlarda ilaç takip sistemine imkân sağlayacak etkin otomasyon sisteminin işlerliğinin sağlanmasının elzem olduğu, ancak bu sayede sistemli bir veri girişi ile son kullanma tarihi geçmiş ilaçların birikiminin önüne geçilebileceği belirtildi.

Teknik olarak stok takibi yapılmasını mümkün kılan sistemin günün koşullarına göre güncellenmesinin gerekli olduğuna işaret edilen raporda, dairenin internet ağı açısından yeterli teknik donanıma kavuşturulması gerektiği de vurgulandı.

İlaç ve Eczacılık Dairesi (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) Yasasında iyileştirmeler yapılmasının mutlaka gerekli olduğu, buna bağlı olarak daire kadrosunda bulunan eczacıların görev ve sorumluluklarının mevzuatta güncellenmesi gerektiği belirtildi.

Son kullanma tarihi geçmiş ilaçların Çevre Yasası kurallarıyla uygun bir şekilde imhasının sağlanmasına yönelik teknik altyapının oluşturulması ve ivedilikle işlerliğe kavuşturulması gerektiği kaydedildi.

RAPOR

Cumhuriyet Meclisi’nden yapılan açıklamaya göre, Dokuzuncu Dönem Üçüncü Yasama yılında, Yeniden Doğuş Partisi Genel Başkanı ve Gazimağusa Milletvekili Erhan Arıklı ve Demokrat Parti Gazimağusa Milletvekili Fikri Ataoğlu’nun birlikte sunduğu “İlaç ve Eczacılık Dairesi’nin Deposunda Tarihi Geçmiş Tonlarca İlacın İmha Edilecek Olmasının Ana Nedenlerinin Ne Olduğu ve Bu Konuda İhmalin Olup Olmadığı İle İlgili Meclis Araştırma Önergesi”, Cumhuriyet Meclisi’nin 28 Ekim 2019 tarihli Sekizinci Birleşiminde görüşülerek, “52/3/2019” sayılı kararla Meclis Araştırması açılması ve bu görevi yürütmek üzere özel bir komite kurulması oybirliğiyle kabul edilmesinin ardından “53/3/2019” sayılı kararla araştıma önergesine yönelik komite oluşturuldu.

7 Ocak 2020 tarihli ilk toplantısı ile çalışmalarına başlayan komite, 9 ve 22 Ocak ile 5 ve 26 Şubat 2020 tarihlerinde toplandı. Komite bu toplantılara ilaveten 18 Şubat 2020 tarihinde İlaç ve Eczacılık Dairesi Deposuna da bir gözlem ziyareti gerçekleştirdi.

Komite, 26 Şubat 2020 tarihli toplantısında konu hakkında taslak rapor hazırladı, ancak 3 Mart 2020 tarihinde üç aylık çalışma süresi dolan Komite, taslak raporu değerlendirip nihai şekle getirmek üzere İçtüzüğün 114’üncü maddesi gereğince Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’ndan üç aylık yeni bir süre talebinde bulundu ve Genel Kurul gündemine alınan sözkonusu talep, Genel Kurul’un 2 Mart tarihli 44’üncü Birleşiminde oybirliği ile üç aylık ek süre aldı.

Bu Karar doğrultusunda komite, taslak raporun değerlendirmesini yapmak üzere çalışmalarına devam etti ve 14 Mayıs ile 18 Mayıs tarihli son toplantıları ile çalışmalarını tamamladı.

Komite çalışmalarına yön vermek ve konu hakkında bilgi almak amacıyla Sağlık Bakanı Sayın Dr. Ali Pilli’yi, İlaç ve Eczacılık Dairesi, Sayıştay Başkanlığı, Merkezi İhale Komisyonu Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı İdari Birimine bağlı Bilgi İşlem Yetkilileri ile Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği, Kıbrıs Türk Hemşireler ve Ebeler Birliği ve Kıbrıs Türk Eczacılar Birliği temsilcilerini toplantılara çağırarak bilgi ve görüşlerine başvurdu.

Komite ayrıca ilgili kamu, kurum ve kuruluşlardan da yazılı görüş aldı. Önerge sahipleri Yeniden Doğuş Partisi Genel Başkanı ve Gazimağusa Milletvekili Erhan Arıklı ve Demokrat Parti Gazimağusa Milletvekili Fikri Ataoğlu, ayrıca Yeniden Doğuş Partisi Lefkoşa Milletvekili Bertan Zaroğlu da komite toplantılarına katılarak çalışmalara katkıda bulundu.

Komite, konu üzerinde yaptığı araştırma ve incelemeler sonucundaki tespit ve değerlendirmelerden önce komitenin kuruluşuna ilişkin amacını şöyle belirtti:

“Komitemiz, Genel Kurulca kabul edilen önerge uyarınca, İlaç ve Eczacılık Dairesinin depolarında takriben 200 Milyon Türk Lirası değerinde olduğu iddia edilen ilaçların son kullanma tarihlerinin geçtiği gerekçesi ile imha edilememesinden dolayı depoda tutulması üzerine ortaya çıkan durum ile alakalı olarak herhangi bir ihmalin ve/veya suiistimalin olup olmadığını araştırarak açıklığa kavuşturmak amacıyla kurulmuştur.

Komitemiz, araştırmalarını daha sağlıklı yürütebilmek amacıyla devlet eliyle ilaçların alımına ilişkin gerçekleştirilen ihalelerin yöntemi ve yıldan yıla değişen niceliği, ilaçların İlaç ve Eczacılık Dairesine ilk tedarik anından itibaren depoya yerleştirilme esaslarını, bunun yanında merkez depodan perifer depolara aktarımı, ilaçlarla ilgili tüm giriş-çıkış kayıtlarının nasıl ve hangi sistem aracılığıyla yapıldığı ve İlaç ve Eczacılık Dairesinde bahsekonu görevleri yürütmekle görevli personelin Dairenin kuruluş, görev ve çalışma esaslarına ilişkin mevzuat uyarınca sayısal yeterliğe sahip olup olmadığı ile ilgili hususları inceleme gereği duymuştur.

Yukarıdaki bilgiler ışığında Komitemiz, ilaç israfı miktarının takribi rakamlar ötesinde gerçekteki net rakamının ne olabileceği, işgücü, teknoloji-otomasyon yetersizliklerinin ve yönetimden kaynaklı hataların ilaç israfına etkisinin ne olduğu, ilaç alımlarının gerçek ihtiyaca yönelik olup olmadığı, belirli ilaçların bilinçli olarak mükerrer alımının yapılıp yapılmadığı, Devlete ilaç satan firmaların bu alımlardan bir rant sağlamasına olanak verecek suiistimal ihtimallerinin olup olmadığı, hangi kalemler üzerinden bir yıl içerisinde kaç kez ihaleye çıkıldığı, ülkemizde faaliyet gösteren özel eczanelerimizin ilaç depolarından ilaç temin etmekte hangi yöntemleri kullanmakta olduğu, son kullanma tarihi geçmiş olan ilaçların saklanması, kaydedilmesi ve imha edilmesiyle ilgili bir yasal düzenleme olup olmadığı, eğer varsa bu yasal düzenleme koşullarına uyulup uyulmadığı, İlaç ve Eczacılık Dairesinin Teşkilat Yasasıyla ilgili iyileştirici bir çalışmanın yapılıp yapılmadığı ve kötü olduğu varsayılan fiziki depo koşullarına ilişkin sorunun bugüne değin Sağlık Bakanlığına iletilip iletilmediği sorularını Komite toplantılarına katılan davetlilere sormuş; ayrıca Merkezi İhale Komisyonundan 2012 yılından bu yana açılan tüm ilaç ihalesi dosyalarını tedarik ederek iki hafta süre ile Komite üyeleri ile önerge sahiplerinin incelemesine olanak sağlamış ve aşağıdaki Bulgular ve Tespitler bölümünde yer alan verileri elde etmiştir.”