Fide Kürşat: Hayvancılıkta çöküş kapıda; üretici tükenmiş durumda

Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) İskele Milletvekili Fide Kürşat, Meclis Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada, son 1–2 yıldır hayvan üreticilerinin temel yem hammaddesi olan arpaya erişimde çok ciddi sıkıntılar yaşandığını vurguladı.

Özellikle son bir ayda ülkede fiilen arpa bulunamamasının hayvancılığı derinden etkilediğini belirten Kürşat, yılbaşı sürecinin üreticiler açısından adeta bir krize dönüştüğünü söyledi.

Kürşat, hayvanların açlığa mahkûm kaldığını, üreticilerin huzurunun kalmadığını, psikolojilerinin bozulduğunu ve birçok üreticinin mandırasına gitmek istemez hale geldiğini dile getirdi.

Telefonlarının susmadığını, üreticilerin sosyal medya üzerinden canlı yayınlarla tepkilerini dile getirdiğini ifade eden Kürşat, arpa fiyatlarının hızla yükseldiğini, parası olanın da olmayanın da arpa bulamaz hale geldiğini kaydetti.

TÜK’ÜN ARPA TEDARİĞİ: “BU İHTİYAÇ NEDEN ÖNCEDEN PLANLANMADI?”

Kürşat, hayvancılığın aylık 12–13 bin ton arpa ihtiyacı bulunduğunu hatırlatarak, bu ihtiyacın neden önceden planlanamadığının kamuoyuna açıklanmadığını söyledi.

Konuşmasında, “TÜK’ün arpa tedariğinde yaşanan sorunun gerçek sebebi nedir?” sorusunun hâlâ yanıt beklediğini vurguladı.

“ÜRETİCİ BORÇLANDI, ARPA BULAMADI”

Hayvan üreticilerinin yaşadığı mağduriyetlere dikkat çeken Kürşat, üreticinin Kasım ayında kredili arpa için borçlandırıldığını, ancak Aralık ortasında ambarlarda arpa kalmadığını belirtti.

Üreticilere Mart ayına kadar arpa verileceği sözü verildiğini aktaran Kürşat, bu arpanın 7,25 TL yerine 10,25 TL’den alınmak zorunda kalındığını ifade etti.

Bakanlığın kredili arpaların 7,25 TL’den dağıtılacağını açıkladığını hatırlatan Kürşat, bu sözün tutulmadığını söyledi.

FİYAT ÇIKMAZI: ARPA ARTTI, KUZU DEĞER KAYBETTİ

Kürşat, geçen yıl arpanın 7,25 TL, kuzu satış fiyatının ise 300–330 TL olduğunu belirtti. Bugün ise arpa fiyatının 10,25 TL’ye yükseldiğini, kuzu fiyatlarının ise 280 TL’ye kadar gerilediğini kaydetti.

Kasaplık kuzu ve oğlakların mandıralarda kaldığını, satışların durma noktasına geldiğini söyleyen Kürşat, üreticiye verilen sözlerin tutulup tutulmayacağını ve yüzde 41,40’lık arpa zammı sonrası kredili fiyatın ne olacağını sordu.

KABA YEM, BALA VE SAMAN KRİZİ

CTP’li vekil, hayvancının saman bulamaz hale geldiğini, saman fiyatlarının katlandığını, arpa fiyatlarının yüzde 41 arttığını söyledi.

Kurak yıllarda uygulanan hibe arpa desteklerinin bu yıl verilmediğini ifade eden Kürşat, 2025 yılının yüzde 90 oranında kurak geçtiğini, hayvanların içerde beslenmek zorunda kaldığını vurguladı. Bu koşullarda üreticinin artan maliyetlerin altından kalkmasının mümkün olmadığını dile getirdi.

BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIKTA SÜT VE DESTEK POLİTİKALARI

Büyükbaş hayvancılıktaki tabloya da değinen Kürşat, üretici süt taban fiyatının 20,65 TL olduğunu, buna 2,80 TL DGD ve 2 TL kaba yem desteğinin (1 Ağustos–31 Aralık dönemi, toplam 1 tona kadar, borsa hariç) eklendiğini ve toplam fiyatın 25,45 TL’ye çıktığını aktardı.

2 TL kaba yem desteğinin, üretim maliyetlerindeki artışa karşı 5 tona kadar uygulanmasının amaçlandığını, imalatçıya zam yapılmaması için bu desteğin verildiğini ifade eden Kürşat, söz konusu desteğin kaldırıldığını söyledi.

2025 yılı boyunca üretici borsa fiyatlarının en düşük seviyelerde seyrettiğini belirten Kürşat, toplam üretici zararının ne olduğunun açıklanması gerektiğini vurguladı.

SÜT ZAMMI VE TEŞVİK KARMAŞASI

Kürşat, süt zammında üreticiye yüzde 10, imalatçıya ise yüzde 19 zam yapıldığını ifade etti.

Teşvik politikalarındaki karmaşaya da değinen Kürşat, 2023 Kasım ayında üreticiye iki yıl boyunca verilmesi öngörülen 2,80 TL’lik teşviğin ardından, üreticiden 2 TL geri alındığını, imalatçıya ise 4 TL eklendiğini söyledi.

YEM–SÜT PARİTESİ VE ALIM GÜCÜ KAYBI

Konuşmasında yem–süt paritesine dikkat çeken Kürşat, 1 litre inek sütü ile yaklaşık 3,5 kilogram arpa alınabilirken süt ve arpa fiyatlarında yapılan yeni düzenleme ile 2,7 kilograma düştüğünü, arpa fiyatının 10,25 TL, bala (saman) fiyatının ise 12 TL olduğunu belirtti.

Çiğ süt fiyatı, Borsa’da oluşan fiyat, artan yem girdi maliyetleri ile üreticinin alım gücünün en az yüzde 30 daha düştüğünü söyleyen Kürşat, bu düzenlemelerle üreticiye verilmiş gibi görünen artışların geri alındığını ifade etti. Yeni belirlenecek asgari ücret ile işçilik maliyetleri ve birçok kalemde de yine artış olacaktır.

Süt Fiyatları ve destekler konusunda henüz Bakanlık ya da Süt Kurumu tarafından resmi bir açıklama yapılmadığını vurgulayan Kürşat, yeni düzenlemeyle yem–süt paritesinin ne olduğunun açıklanmasını istedi.

Yoğun sezona girilmeden sütlerin buzluklarda kalmaya başladığını belirten Kürşat, pazarın daraldığını ve çiğ süt pazarlamasında ciddi zorluklar yaşandığını söyledi.

ŞAP HASTALIĞI VE AŞILAMA SÜRECİ

13 Kasım itibarıyla görülen Şap Hastalığına karşı alınan tedbirlerin sahada gevşediğini ifade eden Kürşat, bu durumun hastalık riskini artırdığını dile getirdi.

Bir haftada tüm büyükbaş hayvanların aşılanacağının açıklandığını, ancak yaklaşık üç haftada yalnızca 57 bin 500 hayvanın aşılanabildiğini belirten Kürşat, hastalıktan zarar gören çiftliklerin tazmin edilip edilmeyeceğini sordu.

Sadece ölen hayvanların değil, verim kayıpları nedeniyle oluşan ekonomik kayıpların da tazmin edilip edilmeyeceğinin açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.

Aşılama takvimine göre ikinci aşının 21–30 gün sonra yapılması gerektiğini hatırlatan Kürşat, ilk aşı yapılan çiftliklerde ikinci aşılama periyodunun geldiğini ve durumun ne olduğunun açıklanması gerektiğini söyledi. Üçüncü aşının ise altı ay sonra yapılması gerektiğini anımsattı.

NARENCİYE SEKTÖRÜ DE SEZONA SORUNLU GİRDİ

Narenciye sektörünün de sezona sıkıntılı girdiğini ifade eden Kürşat, bu sezon toplam ihracat ve konsantre yapılacak ürün miktarının yaklaşık 100 bin ton civarında olacağının tahmin edildiğini söyledi.

Cypruvex’in taban fiyatları ne zaman açıklayacağını soran Kürşat, Bakanlığın ihracat teşvik primiyle ilgili bir çalışma yapıp yapmadığını da gündeme getirdi.

Narenciye üreticilerinin en son iki–üç yıl önce gelir elde ettiğini belirten Kürşat, son iki yıldır pazarlama sıkıntıları, artan girdi maliyetleri ve elde kalan ya da sıkmaya giden ürünler nedeniyle üreticinin bezdiğini ifade etti. Cypruvex’in sektörde denge unsuru ve üreticinin güvencesi olması gerektiğini vurguladı.

“BU ARTIK BİR GIDA GÜVENLİĞİ KRİZİDİR”

Konuşmasının sonunda Kürşat, arpa ve yem krizinin artık sadece bir tedarik sorunu olmadığını, bunun aynı zamanda bir üretim ve gıda güvenliği krizi haline geldiğini söyledi.

Hayvancılığın aynı anda çöküş riskiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Kürşat, verilen sözlerin tutulması, desteklerin maliyetleri düşürücü şekilde netleştirilmesi ve acil müdahale edilmesi gerektiğini belirtti.

Aksi halde hayvansal üretimde geri dönüşü zor kayıplar yaşanacağı uyarısında bulundu.